Späť na obsah

Predložky

Predložky sú neohybné slovné druhy. Predložky sa spájajú s inými slovami. Predložky s inými slovami tvoria predložkové spojenia. Predložky sa nevyskytujú samostatne.

Predložky s inými slovami píšeme zvlášť.

Predložky delíme na dve skupiny:

  • jednoduché predložky, napr.: na, o, w, z, za, ku, do, bez, pod, przed, nad, dla, między, przez, po atď.;
  • zložené predložky (zložené z dvoch jednoduchých predložiek), napr. poprzez, pomiędzy, ponad, wśród, obok, około, oprócz, pomimo a pod.

  • Predložky určujú časové súvislosti, napr. o ósmej, po spotkaniu, przed śniadaniem.
  • Predložky určujú účelové súvislosti, napr. iść po prezent.
  • Predložky určujú priestorové súvislosti - kde sa v danom momente nachádza nejaká osoba alebo predmet, napr. nad samochodem, za samochodem, przed samochodem, pod samochodem, obok samochodu, w samochodzie, na samochodzie, za samochodem.

Priestorové predložky sa používajú s inštrumentálom a lokálom

Predložky przed, za, nad si vyžadujú podstatné meno v inštrumentále. Predložky w, na, przy si vyžadujú podstatné meno v lokále.

przed, za, nad + inštrumentál (kim? czym?)

mužský r.przed + -emprzed pokojem
ženský r.za + -ąza kanapą
mužský r.nad + -emnad biurkiem

w, na, przy + lokál (o kim? o czym?)

mužský r.w + -uw pokoju
ženský r.na + -ena kanapie
mužský r.przy + -uprzy biurku

Predložky w a do sa používajú s inštrumentálom a genitívom.

Predložka w si vyžaduje podstatné meno v inštrumentále. Predložka do si vyžaduje podstatné meno v genitíve.

w + inštrumentál (kim? czym?)

Jestem w Krakowie.
Mieszkam w Warszawie.
Jestem w Polsce.

do + genitív (kogo? czego?)

Jadę do Krakowa.
Idę do Warszawy.
Jadę do Polski.

Predložkové spojenia

Predložkové spojenie predstavuje kombináciu predložky s:

  • podstatným menom, napr. w szkole, do pracy, o tobie;
  • prídavným menom, napr. za mała, z młodym, o starym;
  • číslovkou, napr. po trzecie, dla dwojga, do stu;
  • zámenom, napr. przy nim, bez niego, z wami;
  • príslovkou, napr. od zaraz, na pewno, na zawsze.

Predložkové spojenie píšeme zvlášť, napr. do kolegi, do pracy, na plaży, przez miasto, u was, po lekcjach, z restauracji.

Predložkové spojenie s podstatným menom

Predložkové spojenie sa skladá z predložky a určitého pádu podstatného mena. Predložka určuje pádové formy podstatného mena, napr.:

Idę do + Genitív (do kogo?)Idę do fryzjera.
Idę do + Akuzatív (dokąd?)Idę do kina.
Idę na + Akuzatív (dokąd?)Idę na parking.
Idę na + Akuzatív (co?)Idę na spacer.
Idę w + Akuzatív (dokąd?)Idę w góry.
Idę nad + Akuzatív (dokąd?)Idę nad jezioro.
Jestem u + Akuzatív (kogo?)Jestem u brata.
Jestem w + Lokál (gdzie?)Jestem w kinie.
Jestem na + Lokál (gdzie?)Jestem na parkingu.
Jestem na + Lokál (czym?)Jestem na spacerze.
Jestem w + Lokál (gdzie?)Jestem w górach.
Jestem nad + Inštrumentál (gdzie?)Jestem nad jeziorem.

Predložkové spojenia z czym i bez czego

Predložka z si vyžaduje podstatné meno v inštrumentále. Predložka bez si vyžaduje podstatné meno v genitíve.

z + inštrumentál (kim? czym?)

Piję kawę z mlekiem.
Proszę pierogi z mięsem.
Pijemy herbatę z cytryną.

bez + genitív (kogo? czego?)

Piję kawę bez mleka.
Proszę pierogi bez mięsa.
Pijemy herbatę bez cytryny.

Predložkové spojenie v genitíve.

  • Proszę kotlet schabowy bez ziemniaków.
  • Lubię kawę bez cukru.
  • Kiedyś pojadę do Gdańska.
  • Do Krakowa przyjeżdża dużo turystów.

Predložky o, do, od...do si vyžadujú radovú číslovku v genitíve, napr. Przedstawienie zaczyna się o siedemnastej. Sklep jest otwarty do osiemnastej. Filip pracuje od ósmej do szesnastej.

Predložkové spojenia v inštrumentále.

Predložky z, za, pod, nad, przed, między si vyžadujú podstatné meno v inštrumentále, napr .:

  • Na urlop pojadę z córką.
  • Za parkiem jest szkoła.
  • Zeszyt leży pod książką.
  • Spędzamy wakacje nad morzem.
  • Zostawił rower przed hotelem.
  • Stoję między biurkiem i oknem.

Konštrukcia predložky między s radovou číslovkou si vyžaduje inštrumentál, napr. Spotykam się z Filipem między dziewiątą i dziesiątą. Przyjdę do ciebie między drugą i trzecią. Beata ma wolny termin w poniedziałek między jedenastą i dwunastą.

Predložkové spojenie v lokále

Predložkové spojenie v lokatíve popisuje miesto deja. Predložky w, na, przy si vyžadujú podstatné meno v lokále, napr.:

  • To jest mój pierwszy dzień w pracy.
  • Teraz jesteśmy na plaży.
  • Przy biurku znajduje się fotel.
Nahor