Przysłówki

Przysłówki informują o miejscu, czasie, celu lub sposobie działania. Odnoszą się do czasownika i za ich pomocą opisujemy, kiedy, jak, gdzie i dlaczego coś się stało. Przysłówki są nieodmienne.Przysłówki odpowiadają na pytania: jak? kiedy? gdzie? Przysłówki dzielimy na podstawowe i pochodne. Do przysłówków podstawowych zalicza się np. gdzie, kiedy, skąd. Przysłówki pochodne tworzy się najczęściej od innych części mowy, często od przymiotników.

Tworzenie przysłówków od przymiotników

Przysłówki utworzone od przymiotników zakończonych na –i/-y przyjmują końcówkę -o: szybki → szybko, jasny → jasno, trudny → trudno, tani → tanio, mały → mało, deszczowy → deszczowo. Przysłówki utworzone od przymiotników zakończonych na –ry lub -ny przyjmują końcówkę -e: mądry → mądrze, dobry → dobrze, smaczny → smacznie, piękny → pięknie, słoneczny → słonecznie.

Stopniowanie przysłówków

Przysłówki podlegają często stopniowaniu. Wyróżnia się trzy stopnie intensywności cechy: równy, wyższy, najwyższy.

Regularne stopniowanie przysłówków

Uwaga! Alternacje w tematach przysłówków:

• ł → l: ciepło → cieplej
• sn → śni: jasno → jaśniej
• g → ż: drogo → drożej
• t → c: krótko → krócej
• s → ż: wysoko → wyżej

Podczas stopniowania pomijamy przyrostek -k-, -ok-: daleko → dalej, wysoko → wyżej.

Nieregularne stopniowanie przysłówków

Analityczne stopniowanie przysłówków

Analityczne stopniowanie przysłówków dotyczy przysłówków mających w podstawowej formie cztery sylaby i więcej. Stopień wyższy tworzymy za pomocą wyrazu bardziej, który dodajemy do przysłówka w stopniu równym. Stopień najwyższy tworzymy za pomocą wyrazu najbardziej dodanego do stopnia wyższego.

Stopień wyższy

bardziej + stopień równy = stopień wyższy

Stopień najwyższy

najbardziej + stopień równy = stopień najwyższy

Stopień wyższy w porównaniach

W konstrukcjach porównawczych używamy stopnia wyższego przysłówka. Do porównania służą wyrazy: niż, od, coraz.

• Latem jest cieplej niż zimą.
• Magda mówi po polsku lepiej od Nazara.
• Mam coraz więcej pracy.