La conținut

Prepoziții

Prepozițiile sunt o parte a vorbirii indeclinabilă. Ele sunt legate/combinate cu alte cuvinte și creează astfel expresii prepoziționale. Prepozițiile nu apar independent.

Prepozițiile în legătură cu alte cuvinte se scriu separat de acestea.

Prepozițiile pot fi împărțite în două grupuri:

  • Prepoziții simple, de ex. na, o, w, z, za, ku, do, bez, pod, przed, nad, dla, między, przez, po și altele asemenea;
  • Prepoziții complexe / derivate (combinarea a două prepoziții simple), de ex. poprzez, pomiędzy, ponad, wśród, obok, około, oprócz, pomimo etc.

  • Prepozițiile descriu relațiile temporale, de ex. o ósmej, po spotkaniu, przed śniadaniem
  • Prepozițiile descriu relațiile cauzale, de ex. iść po prezent
  • Prepozițiile descriu relațiile locale - unde o persoană sau un lucru se află la un moment dat, de ex. nad samochodem, za samochodem, przed samochodem, pod samochodem, obok samochodu, w samochodzie, na samochodzie, za samochodem.

Prepoziții locale la instrumental și locativ

Prepozițiile przed, za, nad cer un substantiv la instrumental. Prepozițiile w, na, przy după un substantiv în locativ.

przed, za, nad + Instrumental (kim? czym?)

Masculinprzed + -emprzed pokojem
Femininza + -ąza kanapą
Masculinnad + -emnad biurkiem

w, na, przy + Locativ (o kim? o czym?)

Masculinw + -uw pokoju
Femininna + -ena kanapie
Masculinprzy + -uprzy biurku

Prepozițiile w și do se utilizează cu instrumentalul și cu genitivul

Prepoziția w cere un substantiv la instrumental. Prepoziția do cere un substantiv în genitiv.

w + Instrumental (kim? czym?)

Jestem w Krakowie.
Mieszkam w Warszawie.
Jestem w Polsce.

do + Genitiv (kogo? czego?)

Jadę do Krakowa.
Idę do Warszawy.
Jadę do Polski.

Expresii prepoziționale

Expresiile prepoziționale sunt legăturilor prepozițiilor cu:

  • cu un substantiv, de ex. w szkole, do pracy, o tobie;
  • un adjectiv, de ex. za mała, z młodym, o starym;
  • un numeral, de ex. po trzecie, dla dwojga, do stu;
  • un pronume, de ex. przy nim, bez niego, z wami;
  • un adverb, de ex. od zaraz, na pewno, na zawsze;

Expresiile prepoziționale se scriu separat, de ex. do kolegi, do pracy, na plaży, przez miasto, u was, po lekcjach, z restauracji.

Expresiile prepoziționale cu substantiv

Expresiile prepoziționale constau dintr-o prepoziție și un substantiv în cazul respectiv. Prepoziția determină declinarea substantivului, de exemplu:

Idę do + Genitiv (do kogo?)Idę do fryzjera.
Idę do + Acuzativ (dokąd?)Idę do kina.
Idę na + Acuzativ (dokąd?)Idę na parking.
Idę na + Acuzativ (co?)Idę na spacer.
Idę w + Acuzativ (dokąd?)Idę w góry.
Idę nad + Acuzativ (dokąd?)Idę nad jezioro.
Jestem u + Acuzativ (kogo?)Jestem u brata.
Jestem w + Locativ (gdzie?)Jestem w kinie.
Jestem na + Locativ (gdzie?)Jestem na parkingu.
Jestem na + Locativ (czym?)Jestem na spacerze.
Jestem w + Locativ (gdzie?)Jestem w górach.
Jestem nad + Instrumental (gdzie?)Jestem nad jeziorem.

Expresiile prepoziționale z czym și bez czego

Prepoziția z cere un substantiv la instrumental. Prepoziția bez cere un substantiv în genitiv.

z + Instrumental (kim? czym?)

Piję kawę z mlekiem.
Proszę pierogi z mięsem.
Pijemy herbatę z cytryną.

bez + Genitiv (kogo? czego?)

Piję kawę bez mleka.
Proszę pierogi bez mięsa.
Pijemy herbatę bez cytryny.

Expresii prepoziționale la genitiv

  • Proszę kotlet schabowy bez ziemniaków.
  • Lubię kawę bez cukru.
  • Kiedyś pojadę do Gdańska.
  • Do Krakowa przyjeżdża dużo turystów.

Prepozițiile o, do, od...do cer numerale ordinale la genitiv, de ex. Przedstawienie zaczyna się o siedemnastej. Sklep jest otwarty do osiemnastej. Filip pracuje od ósmej do szesnastej.

Expresii prepoziționale la instrumental

Prepozițiile z, za, pod, nad, przed, między cer un substantiv la instrumental, de ex.

  • Na urlop pojadę z córką.
  • Za parkiem jest szkoła.
  • Zeszyt leży pod książką.
  • Spędzamy wakacje nad morzem.
  • Zostawił rower przed hotelem.
  • Stoję między biurkiem i oknem.

Construcțiile między cu numerale ordinale cer instrumentalul, de ex. Spotykam się z Filipem między dziewiątą i dziesiątą. Przyjdę do ciebie między drugą i trzecią. Beata ma wolny termin w poniedziałek między jedenastą i dwunastą.

Expresii prepoziționale la locativ

Expresiile prepoziționale la locativ descriu un loc de acțiune. Prepozițiile w, na, przy cer un substantiv la locativ, de exemplu:

  • To jest mój pierwszy dzień w pracy.
  • Teraz jesteśmy na plaży.
  • Przy biurku znajduje się fotel.
Sus